Karamemi Biyografisi Hakkında Bulabildiklerimiz
Türk tezhibinin yüzünü ağartan, müzehhipler zümresinden olan Karamemi’den Mustafa Ali efendi ”Menakıbı Hünern” de şöyle bahseder :
Şahkulu Nakkaşın tilmizi Ekrem ve Sultan Süleyman Han Nakkaşhanesinin üstadı muhteremi müzehhib Karamemi.
Şahkulu’nun daha önceleri zannedildiği gibi, şahsının değil; sanatının Türk olmadığı sabit olmuştur. İran kaynakları ondan rumi( Anadolu) diye bahsederler. Fakat onun eseri Şark üslubundadır, Selçuk ve Osmanlı Türkleri tarzında değildir, asıl hayret edilecek nokta şu: Şark zevki, şark bilgisi ve görgüsüyle çalışan Şahkulu, Ali’ye göre, talebesi olan Karamemi’nin Türk zevkine ve üslubuna tesir yapamamıştır. Buradan bir daha anlaşılıyor ki Türk, ne olursa olsun, doğduğu memleketin üslub ve zevkinden, ince ruhluluğundan uzaklaşamıyor. Yabancı bir tesir, memnuniyetle görüyoruz ki bünyece temsil edilemeden yaşayamıyor. Şahkulu’nun çalışma yolunu, pek mahdud olarak elimize geçen imzalı eserlerinden anlıyoruz. Bizim zevk hududu içine giremediği, bu eserinden bir daha belli oluyor.
Şahkulun’dan bazı teknik hususlarda istifade etmiş olsa bile Karamemi, kendi görüşüne ve zevkine hakim kalmıştır.
Karamemi Kanuni Sultan Süleyman döneminde Topkapı Sarayı Nakışhanesinin baş ustalığını yapmıştır.
Örnekteki resimler üstad Karamemi’nin eserleridir. Baş sayfalar, sure başlıkları ve marj gülleri klasik tezhiplidir. Eserin önemi, doğal çiçeklerin kullanımına geçiş döneminin bir örneği olmasındadır. Baş sayfalarda klasik tezhibin rumi, bulut ve benzeri geleneksel motifleri yanısıra, yazılı alanın iki yanında bahar açmış meyva ağacının ilk örnekleri görülür. Doğal çiçeklerin Osmanlı süsleme sanatlarına girişinin bir müjdecisi gibi olan bu motifler, Karamemi’nin eseri olduğunun kanıtıdır.
Haliç işi (Tuğrakeş üslubu) spirallerin ortasındaki yuvarlak madalyon Kanuni Süleyman’a ithaf yazısını taşır. Bütün sayfaların cedvel dışında son derece ilginç halkar bezeme bulunuyor. Hepsinin aynı elden çıkmadığı kalite ve zevk farkından anlaşılıyor. Bitkisel bezemeli olanların çoğunun kalite bakımından üstün ve çok değişik olmaları dolayısıyla Karamemi’nin eseri oldukları söylenebilir. Bunlarda pek çeşitli çiçek yanısıra stilize hatailer, bulut, çintemani, ve rumi gibi geleneksel motifler de yer yer yardımcı olarak kullanılmıştır. Naturalist bitkiler ise bazen zeminden çıkan tam bitki, bazen de dekoratif bordürler içinde değerlendirilmiştir. Lale, karanfil, menekşe, calendula, süsen, gül, gül hatmi, bahar, sümbül. Ayrıca selvi ağacı, iri hançeri yapraklar, palmet şeklinde yapraklar, afyon kozası.
Kaynak : Osmanlı Kitap Sanatında Doğal Çiçekler
Yıldız Demiriz
